Dna moczanowa

Dna moczanowa, która nazywana jest również artretyzmem lub podagrą, jest dosyć rzadką chorobą. Wiele osób nawet o niej nie słyszało. Dotyka ok. 1-2% ludzi, głównie w starszym wieku, a szczególnie mężczyzn. U kobiet występuje rzadziej, zazwyczaj w okresie pomenopauzalnym.

dna-moczanowaAle właściwie co to jest za choroba? Mówiąc w skrócie, jest to zespół objawów klinicznych, które dotykają cały organizm, a spowodowane są odkładaniem się moczanu sodu w tkankach i narządach. W dnie moczanowej mamy do czynienia ze zbyt dużą ilością kwasu moczowego, który nie jest w stanie rozpuścić się we krwi. Jego nadwyżka krystalizuje się i odkłada się w stawach oraz tkankach okołostawowych. Jest to choroba ściśle powiązana z hiperurykemią, czyli podwyższonym stężeniem kwasu moczowego we krwi, czyli powyżej 7,0 mg/dl.

Normy kwasu moczowego:
Mężczyźni <5,2 mg/dl
Kobiety przed menopauzą < 4,0 mg/dl
Kobiety po menopauzie < 4,7 mg/dl

Jednak przy diagnostyce dny moczanowej oprócz kwasu moczowego warto wykonać również badanie morfologii, CRP oraz parametrów wątroby, bo często obciążona wątroba również odpowiada za dnę moczanową.

Przyczyny:
1. Hiperurykemia pierwotna, czyli przyczyny genetyczne wynikające z nieprawidłowego działania enzymów odpowiedzialnych za przemiany puryn w organizmie.
2. Hiperurykemia wtórna – nadużywanie alkoholu, zwiększona ilość puryn i fruktozy w diecie, choroby nerek, zwiększony rozpad nukleotydów w ustroju, nadmierny wysiłek fizyczny, otyłość (głównie trzewna), przyjmowanie niektórych leków.

Objawy:big_e4f1tybzg
1. Nawracające ataki ostrego zapalenia stawów, najczęściej stawu podstawowego palucha (podagra), ale dna także może dotknąć inne stawy np. kolana, barki, stopy, palce.
2. Zaczerwienienia, obrzęki, bóle, a nawet upośledzenie czynności ruchowych.
3. Łuszcząca się i swędząca skóra wokół stawu.
4. Pojawienie się guzków dnawych, najczęściej w okolicy stawów stóp, rąk i na małżowinach usznych, ale też na organach wewnętrznych.
5. Często występuje również gorączka, dreszcze i ogólnie złe samopoczucie.

Objawom towarzyszy bardzo silny ból, który pojawia się zazwyczaj w nocy. Po kilku dniach lub tygodniach ból ustępuje, ale gdy choroby się nie leczy objawy pojawiają się coraz częściej, są bardziej bolesne i zajmują kolejne stawy. Często dna moczanowa powiązana jest z innymi chorobami, takimi jak kamica moczanowa, cukrzyca typu II, otyłość, nadciśnienie tętnicze czy choroby sercowo-naczyniowe, a więc jej leczenie nie jest proste. Na poziom kwasu moczowego szczególną uwagę powinny zwrócić osoby:
– na dietach bardzo wysoko białkowych
– po dietach głodówkowych
– z nadwagą, otyłością
– z cukrzycą
– cierpiące na łuszczycę
– z podwyższonym ciśnieniem krwi

Na temat przyczyn i objawów dny moczanowej bardzo krótko, ponieważ głównie chcę zająć się tematem dietoterapii tej choroby.

Moim zdaniem kluczową rolę odgrywa tutaj dobrze skomponowana dieta, która pozwoli utrzymać poziom kwasu moczowego na wystarczającym poziomie i zapobiegnie kolejnym bolesnym napadom dny moczanowej. Leki diuretyczne stosowane przy dnie moczanowej wypłukują kwas moczowy z organizmu, ale nie usuwają przyczyny problemu. A zmiana stylu życia i indywidualnie dopasowana dieta są nieodłącznym elementem leczenia farmakologicznego, dzięki czemu w niektórych przypadkach można z czasem ograniczyć leki do minimum lub nawet je odstawić, ale to tylko przy współpracy z lekarzem prowadzącym.

Zalecenia dietetyczne i zasady żywienia przy dnie moczanowej:
1. Dieta powinna zawierać odpowiednią ilość węglowodanów, które nasilają wydalanie kwasu moczowego oraz tłuszczy, które hamują jego wydalanie.
2. Oficjalne zalecenia mówią o ograniczenie w codziennym menu produktów bogatych w puryny (mięso, podroby, ryby, owoce morza, nasiona roślin strączkowych). Jednak puryny nie są głównym winowajcą dny moczanowej, ale nadmiar fruktozy. Mięso można spożywać, jeśli wcześniej się je dobrze wygotuje i jednocześnie będzie się stosowało dietę jak najmniej przetworzoną.
3. Mięso najlepiej gotować w dużej ilości wody lub dusić, natomiast powinno się ograniczyć smażenie.
4. Należy ograniczyć ilość spożywanych bulionów, rosołów, wywarów mięsnych. Bardziej polecane są wywary warzywne.
5. Nie wolno przesadzać ze byt dużą ilością białka w diecie. Oprócz mięsa dobrym źródłem białka będą jaja oraz dobrej jakości produkty mleczne, ponieważ laktoglobulina i kazeina nasilają wydalanie kwasu moczowego. Dodatkowo dobrym źródłem będzie białko pochodzenia roślinnego zawarte w komosie ryżowej, amarantusie, kaszy gryczanej i jaglanej.
6. Należy wykluczyć alkohol, szczególnie piwo, które zawiera guanozę, czyli zasadę purynową prawdopodobnie najbardziej przyswajalną przez organizm.
7. Należy wyeliminować cukier, słodycze, tłuszcze trans, żywność gotową i przetworzoną.
8. Powinno zaprzestać się palenia papierosów, jeśli ktoś je pali.
9. Należy wprowadzić łagodne przyprawy, a ograniczyć pikantne. Zalecane są przyprawy przeciwzapalne jak cynamon, imbir, kurkuma.
maliny10. Trzeba wyeliminować lub znacznie ograniczyć fruktozę (soki, napoje, musy owocowe, produkty sztucznie dosładzane fruktozą), która powoduje wzrost stężenia kwasu moczowego we krwi. Fruktoza bardzo obciąża wątrobę co sprawia, że puryny są wytwarzane w większej ilości. Dotyczy to głównie syropu glukozowo-fruktozowego, który jest powszechnie dodawany do żywności. Owoce w ograniczonej ilości są dozwolone, ale takie, które mają małą ilość cukru jak np. borówki, maliny, jagody, aronia. Dodatkowo produkty bogate w cukry powodują wstrzymywanie pracy nerek, które pod wpływem wysokiego poziomu insuliny i glukozy zwrotnie zatrzymują więcej wody, nie wydalają tyle, ile powinny i dochodzi do kumulacji.
11. W przypadku nadwagi lub otyłości wskazana jest redukcja masy ciała. Jednak nie mogą to być głodówki i drastyczne diety odchudzające, ponieważ one powodują zwiększenie poziomu kwasu moczowego we krwi i mogą przyczynić się do napadu choroby. Należy uważać równie na diety wysokobiałkowe. Redukcja wagi musi być systematyczna, powolna i bogata w składniki odżywcze.
12. Zwiększenie spożycia płynów, głównie wody (mineralnej, alkalicznej), ponieważ odwodnienie organizmu powoduje wzrost stężenia kwasu moczowego i wytrącanie się moczanów sodu. Przy dostarczaniu zbyt małej ilości wody nerki nie pracują prawidłowo i wydalanie tego, co powinno być wydalone z organizmu nie zachodzi dobrze. Natomiast zwiększone spożycie wody powoduje wzrost wydalania kwasu moczowego oraz zapobiega tworzeniu się kamieni w nerkach. Szczególnie zaleca się wypicie większej ilości wody przed snem i w nocy. Oprócz wody można pić herbaty ziołowe i owocowe. Nie należy pić słodzonych napojów, soków, kakao, kawy i czarnej herbaty.
13. Regularne posiłki (3-4 dziennie), przy czym ostatni powinien być ok. 3-4h przed snem, ponieważ zatrzymywanie kwasu moczowego wzrasta w godzinach nocnych.
14. Włączenie do codziennego menu oleju z wiesiołka, który zmniejsza reakcje zapalne wywołane odkładającymi się kryształkami moczanów.
15. Spożywanie dziennie 1-2 garści czereśni lub wiśni. Badania wykazały, że ich działanie jest bardzo skuteczne w terapii dny moczanowej. Podobne działanie ma seler oraz sok z brzozy czy rokitnika.
16. Polecana jest aktywność fizyczna, ale w umiarkowanym stopni. Natomiast nadmierny wysiłek fizyczny jest niewskazany, ponieważ hamuje wydalanie kwasu moczowego.
17. Ze względu na i tak ograniczony wybór produktów, trzeba starać się, żeby dieta była jak najbardziej urozmaicona, różnorodna, odżywcza i bogata w przeciwutleniacze, aby dostarczyć organizmowi wszystkie witaminy i składniki mineralne.
18. Dieta powinna być jak najbardziej przeciwzapalna, bogata w produkty zawierające kwasy omega 3 (owoce morza, małe ryby, które nie mają skumulowanych dużych ilości toksyn, np. sardynki) oraz dużą ilość warzyw, szczególnie zielonych (surowe, soki warzywne), które zawierają antyoksydanty.
19. Potrawy najlepiej przygotowywać bez tłuszczu, który następnie powinno dodawać się w surowej postaci do przygotowanych posiłków.
20. Do codziennego menu, w zależności od stanu zdrowia, można włączyć również suplementację: witaminę C, witaminę D, kwasy tłuszczowe omega 3, Cystone Himalaya, kwercetynę, niacynę oraz koci/czarci pazur.

Z doświadczenia wiem, że już po pierwszych tygodniach stosowania odpowiedniej diety ludzie zauważają poprawę w swoim stanie zdrowia. Jednak często dnie moczanowej towarzyszą inne choroby metaboliczne, które trzeba uwzględnić w zaleceniach żywnościowych i codziennym jadłospisie. Takie diety są już trudne do ułożenia dla dietetyka i przestrzegania dla chorego. Jednak da się to zrobić i jak to się mówi „Gra jest warta świeczki”. Walczy się tutaj o własne zdrowie i lepsze życie!

P.S. Zaznaczam, że są to ogólne zalecenia, a każdy może na wszystko reagować inaczej, mieć inny próg tolerancji poszczególnych produktów, dlatego potrzebny jest indywidualnie dopasowany jadłospis uwzględniający różne czynniki.

Bibliografia:
1. Gińdzieńska-Sieśkiewicz E., Sierakowski S., Domysławska I., Sulik A., „Dna moczanowa – aktualne spojrzenie na diagnostykę i leczenie” Reumatologia 2010
2. Kokurewicz K., „Dna moczanowa. Poradnik dla pacjenta”, EscapeMagazine.pl
3. Kozłowska L. „Hiperurykemia i dna moczanowa, Dietoterapia”
4. Majdan M., Borys O., „Dna i schorzenia towarzyszące podwyższonemu stężeniu kwasu moczowego”, Rocz. Pomor.
5. Pachocka L., Jarosz M., „Dna moczanowa”,
6. Racibowski F., Maslińska M., Kłak A., Filipiak K., Szymański F., Szczypior A., „Występowanie i leczenie dny moczanowej w Polsce. Analiza. Wskazania. Rekomendacje, Raport Instytutu Ochrony Zdrowia”
7. Szczeklik A., Gajewski P. Mały podręcznik „Choroby wewnętrzne”,
Wydrukuj

6 komentarze do “Dna moczanowa

  1. Wanda says:

    Zgadzam się, straszna dolegliwośc, podobno ból niesamowity.U mnie w rodzinie już dwie osoby na to cierpiały – pewnie jakieś skłonności genetyczne. Przyczynic się może do tego w sduzym stopniu azakwaszenie organizmu. Te wszytskie toksyny zbierają się w ciele i w końcu to może przynieść taki efekt. Najelpsze rozwiązanie, orócz leków na stan zapalny to po prostu zdrowy tryb życia, ale można tez zacząc stosowac jakieś suplementy, mnóstwo tego na rynku teraz jest i podobno działają 🙂

    • Marta says:

      W komentarzu tak trudno napisać, ale wiele zaleceń się pokrywa. Wszystko też zależy od zaawansowania obu chorób, wyników badań i indywidualnej tolerancji pacjenta.

  2. Anna says:

    Zawsze ale to zawsze na pierwszym miejscu dieta bez mięsa oraz piwa natomiast najnowsze badania sugerują iż to metale ciężkie zaburzają pracę nerek tym samym kwas moczowy pozostaje w naszym organiźmie, polecam poczytać więcej w książce „zneutralizuj chemię z pożywienia i odzyskaj zdrowie”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *