Jak podnieść poziom ferrytyny?

Na Faceeboku i na Instagramie zrobiłam ankietę. Zadałam pytanie, czy wiecie czym jest ferrytyna? Wtedy ok. 65% osób odpowiedziało, że nie wie. Na konsultacjach jak rozmawiam z pacjentkami, też wiele z nich nie wie, czym jest ferrytyna. Niestety wciąż wiele osób nigdy o niej nie słyszało. A jest ona bardzo ważnym parametrem diagnostycznym i trzeba o niej głośno mówić. I ja sama jako dietetyk pracujący głównie z kobietami z niedoczynnością tarczycy i Hashimoto widzę jak, dużą rolę tu odgrywa. Niestety większość kobiet z chorobami tarczycy ma obniżone jej stężenie. Razem pracujemy nad podniesieniem poziomu ferrytyny, a tym samym poprawą stanu zdrowia.

Czym jest żelazo?

Żeby powiedzieć, czym jest ferrytyna, trzeba najpierw zacząć od żelaza. Żelazo jest składnikiem hemoglobiny (barwnik czerwonych krwinek) i mioglobiny (barwnik w mięśniach). Odgrywa ważną rolę w produkcji hormonów. Wchodzi w skład enzymów, które aktywnie regulują ich pracę. Od jego odpowiedniej ilości zależy produkcja serotoniny, dopaminy, melatoniny czy kortyzolu. Żelazo znajduje się w szpiku kostnym i czerwonych krwinkach, a także w wątrobie i śledzionie. Jest konieczne do transportu tlenu w naszym organizmie. Jego niedobory prowadzą do ograniczenia tlenu w komórkach. Pełni ważną rolę w funkcjonowaniu naszego układu nerwowego, odporności oraz wzrostu, rozwoju i regeneracji tkanek. Bierze udział w syntezie neuroprzekaźników w mózgu oraz uczestniczy w produkcji i degradacji DNA i RNA. Jest współodpowiedzialne za tworzenie i regeneracje włókien kolagenowych i elastyny, które tworzą tkanki łączne, kości, skórę, włosy i paznokcie. Żelazo w wolnej postaci nie występuje we krwi, ponieważ byłoby niebezpieczne dla zdrowia organizmu. Jest wiązane do postaci transferyny i w ten sposób transportowane po organizmie. Natomiast magazynowane jest przede wszystkim w wątrobie w postaci ferrytyny. Więcej informacji na ten temat przeczytasz w artykule dotyczącym żelaza.

Czym jest ferrytyna?

Ferrytyna jest magazynem, zapasem ustrojowym żelaza w komórkach. Jest syntetyzowana przez większość komórek w naszym organizmie. Ferrytyna chroni nas przed niekorzystnym wpływem nadmiaru żelazu oraz zabezpiecza na wypadek zwiększonego jego zapotrzebowania.

Ferrytyna pomaga nam zdiagnozować niedokrwistość z niedoboru żelaza. Utajonego niedoboru żelaza nie widać w morfologii, ani w poziomie żelaza we krwi. Żelazo w surowicy jest wynikiem tego, co aktualnie jesz i co się dzieje w Twoim organizmie. I bardzo często zdarza się taka sytuacja, że mamy w normie wynik żelaza we krwi, a obniżony poziom ferrytyny. Badając tylko samo żelazo nie wiedzielibyśmy o tym. Wynik badania samego żelaza to za mało! Zawsze powinno łączyć się to z ferrytyną. Tak samo, jak badanie samego TSH to za mało. Zawsze należy badać cała trójkę tarczycową, czyli TSH, FT4, FT3.

Dodatkowo ferrytyna odgrywa bardzo ważną rolę we wzroście włosa. Wpływa na podziały komórkowe w mieszku włosowym, odpowiada za grubość włosa i kondycje łodygi. Na ten temat jest cały artykuł.

Jaki jest prawidłowy wynik ferrytyny?

Wartości referencyjne dla ferrytyny są dość szerokie i różne. W dużej mierze zależy to od laboratorium. W każdym mogą być różne normy. Przeciętnie wahają się od 10 do 200 ng/mI. Jednak dla zachowania prawidłowego stanu zdrowia nie wystarczy, że wynik będzie tylko w normie laboratoryjnej. Ferrytyna powinna być na odpowiednim, optymalnym dla zdrowia poziomie. Jest to ważne również dla skóry, włosów i paznokci.

Wynik powyżej 40 ng/ml – poziom, który jest potrzebny, aby zminimalizować wypadanie włosów.
Wynik powyżej 70 ng/ml – poziom, który jest konieczny, aby włosy zaczęły odrastać.
Poziom 90-110 ng/ml – optymalny poziom dla osób z niedoczynnością tarczycy i chorobami autoimmunologicznymi.

Ferrytyna a tarczyca

Odpowiedni poziom ferrytyny jest ważny dla prawidłowej pracy tarczycy. Aż ok. 60% osób z niedoczynnością tarczycy ma anemię z niedoboru żelaza. I tu badamy właśnie nie tylko żelazo, ale i ferrytynę. Odpowiedni poziom żelaza jako też zapasu jest ważny, ponieważ jest składnikiem peroksydazy tarczycowej, która bierze udział w syntezie hormonów tarczycy. Niedobór ferrytyny wpływa na hamowanie aktywności peroksydazy tarczycowej, wzrost poziomu TSH i przeciwciał, a także spadek konwersji hormonów tarczycy. Ferrytyna jest potrzebna do prawidłowego wykorzystania T3 i przenoszenia jej do jąder komórkowych.

Objawy niedoboru ferrytyny

Niedobór ferrytyny jest ściśle związany z niedoborem żelaza. Tak naprawdę objawy niedoboru ferrytyny są takie, jak objawy niedoboru żelaza. Wyróżnia się tu:
1. Wypadanie, osłabienie włosów
2. Sucha skóra, bladość skóry
3. Zajady w kącikach ust
4. Łamliwe paznokcie
5. Sińce pod oczami
6. Nadmierne zmęczenie, brak energii
7. Apatia, osłabienie
8. Senność
9. Bóle głowy, zawroty głowy
10. Osłabienie odporności, podatność na infekcję
11. Zaburzenia pamięci, koncentracji
12. Skłonność do siniaków
13. Krwawienia z nosa
14. Spadek wydolności fizycznej
15. Niedoczynność tarczycy – zwiększenie poziomu TSH, spadek konwersji hormonów tarczycy, obniżenie FT4 i FT3

Przyczyny niedoboru ferrytyny

Podstawą podniesienia poziomu ferrytyny jest znalezienie przyczyny jej niskiego poziomu. A przyczyn może być bardzo dużo. Wyróżnia się tu m.in.:
1. Problemy z układem pokarmowym, głównie zaburzenia pracy żołądka, wątroby, jelit
2. Źle zbilansowana dieta, niskokaloryczna, restrykcyjna, niedoborowa dieta
3. Źle zbilansowana dieta wegetariańska lub wegańska
4. Niedostateczne spożycie żelaza z pożywieniem
5. Niedobór białka
6. Niedobór witaminy C
7. Niedobór witaminy B12
8. Niedoczynność tarczycy
9. Obfite krwawienia np. obite miesiączki, ukryte krwawienia z przewodu pokarmowego
10. Niektóre leki np. IPP, które obniżają kwasowość żołądka i zmniejszają przyswajanie żelaza
11. Obecność pasożytów w organizmie
12. Choroby związane z układem pokarmowym np. celiakia, WZJG, choroba Leśniowskiego-Crohna

Jak podnieść poziom ferrytyny?

Podniesienie poziomu ferrytyny to po prostu podniesienie poziomu żelaza. Gdy będziemy dostarczać odpowiednie ilości żelaza, to będzie odkładało się ono jako zapas w postaci ferrytyny. Na pewno trzeba zająć się tutaj zająć wyeliminowaniem przyczyny, o których była mowa powyżej. Aby podnieść poziom ferrytyny należy zwrócić uwagę na:
1. Spożywanie produktów bogatych w żelazo hemowe (pochodzenia zwierzęcego), które jest lepiej przyswajalne, jak np. dobrej jakości mięso, wątróbka, jajka.
2. Uzupełnienie diety w źródła żelaza niehemowego (pochodzenia roślinnego), które jest mniej przyswajalne, ale także jest ważne np. warzywa strączkowe, buraki, orzechy, pestki, nasiona.
3. Dodatek witaminy C – przy mniejszych niedoborach ferrytyny wystarczą warzywa i owoce bogate w witaminę C, natomiast przy dużych niedoborach warto dołączyć suplementację witaminą C
4. Spożywanie odpowiedniej ilości białka np. mięso, ryby, jajka, nabiał, warzywa strączkowe
5. Zadbanie o prawidłowe trawienie i wchłanianie, czyli szczególne zadbanie o prawidłową pracę układu pokarmowego. Głównie należy się skupić na żołądku, wątrobie i jelitach.
6. Uzupełnienie niedoborów – witamin z grupy B, cynk, witamina D, E
7. Naturalny sok z pokrzywy
8. Zakwas z buraków
9. Ferritin – żelazo z ferrytyny bydlęcej
10. Laktoferyna – wspiera prawidłową gospodarkę żelazem
11. Probiotyki – Lactobacillus Plantarum 299V
12. Pyłek pszczeli
13. Czerwone daktyle
14. Zioła i przyprawy, np. bazylia, oregano, kurkuma, tymianek, majeranek, anyż, natka pietruszki
Dodatkowo dobrze jest łączyć produkty zawierające żelazo niehemowe z hemowym. Połączenie zwierzęcych źródeł żelaza z źródłami roślinnymi, może zwiększyć stopień wchłaniania żelaza z tych drugich. W ten sposób można zyskać podwójnie – dostarczyć żelazo hemowe, które wchłania się łatwiej oraz zwiększyć absorpcję żelaza niehemowego z roślin.

Daj sobie czas 😉

Z racji tego, że ferrytyna to magazyn żelaza, jego zapas, to odbudowywanie ferrytyny może trwać czasami bardzo długo, nawet kilka miesięcy. Ważne jest tu cierpliwe, systematyczne, konsekwentne działanie, bo tylko to przyniesie efekty. Nie wolno się poddawać po 2-3 miesiącach, gdy jeszcze nie widać efektów.

Suplementacja żelaza

Z suplementacją żelaza należy bardzo uważać. Jest to jeden z tych składników mineralnych, którego nadmiar może być toksyczny i szkodliwy. Żelazo może odkładać się w tkankach miękkich, w tym takich narządach jak wątroba, serce, trzustka, gruczoły endokrynne i może doprowadzić do ich uszkodzenia. Suplementacja żelazem może być toksyczna dla komórek naszego organizmu – niszczy śluzówkę żołądka, indukuje stres oksydacyjny, może powodować peroksydację lipidów i uszkadzanie DNA. Dodatkowo preparaty z żelazem dwuwartościowym mogą barwić zęby. Te żelazo wchodzi w reakcję z siarkowodorem wydzielanym przez obecne w płytce nazębnej bakterie beztlenowe. Po przyjęciu takiego preparatu trzeba dobrze wypłukać jamę ustną. Z kolei preparaty z żelazem trójwartościowym nie barwią zębów, ale gorzej się przyswajają. Podczas przyjmowania żelaza kolor stolca może zmienić się na czarny lub szary. Jest to normalny objaw pod warunkiem, że nie widać w nim śladów krwi. Wtedy należy zaprzestać stosowania suplementów i udać się do lekarza. Dodatkowo wielu pacjentów w czasie suplementacji żelazem odczuwa nieprzyjemne dolegliwości. Mogą się pojawić mdłości, bóle brzucha, zaparcia, biegunki, wymioty, nudności, ponieważ zmniejsza się motoryka jelit. Trzeba wtedy pić bardzo dużo wody. U dzieci nadmierna podaż żelaza może negatywnie wpływać na wzrost, odporność i funkcje poznawcze.

Uwaga!

Jeśli już suplementujesz żelazo pamiętaj, że może ono zaburzać wchłanianie wielu substancji i powinno być przyjmowane na czczo 1h przed posiłkiem lub 2h po posiłku. Zwróć na to uwagę, jeśli przyjmujesz Euthyrox lub Letrox.

Co utrudnia wchłanianie żelaza, a tym samym podniesienie poziomu ferrytyny?

1. Leki zobojętniające kwas żołądkowy (IPP)
2. Duże ilości błonnika, otręby
3. Szczawiany – szczaw, szpinak, botwinka, kakao
4. Fosforany i fityniany – strączki, zboża, produkty pełnoziarniste
5. Kofeina i tanina – kawę i herbatę należy pić z dala od posiłku – min. 1h. Spożywanie bezpośrednio przed lub po posiłku może hamować absorpcję żelaza nawet o 60%.
6. Wapń – szczególnie zawarty w nabiale, np. mleko i sery, za co odpowiada najpewniej kazeina, dlatego nie poleca się spożywania produktów bogatych w żelazo z nabiałowymi
7. Czerwone wino

Podstawa to odżywienie

Jeśli nie zmagasz się ze znacznym niedoborem ferrytyny, to wyniki najlepiej wyregulować za pomocą dobrze dobranej diety. Należy postawić na produkty bogate w żelazo w połączeniu z substancjami ułatwiające jego przyswajanie, a ograniczyć produkty, które upośledzają jego wchłanianie.

Gdy ferrytyny jest za dużo? Nadmiar ferrytyny

Ferrytyna to także białko fazy ostrej. Podniesiony poziom ferrytyny występuje w przypadku stanów zapalnych, infekcjach, chorobach nowotworowych i zaburzeniach funkcji wątroby. Dodatkowo możee wskazywać na zbyt wysoki poziom żelaza w wyniku hemochromatozy. Nadmiar ferrytyny objawia się ogólnie złym samopoczuciem, zaburzeniami pracy przewodu pokarmowego i bólami stawów.

Co jeszcze warto sprawdzić oprócz ferrytyny?

Na temat rozszerzonej diagnostyki przeczytasz w tym artykule.

Więcej informacji

Więcej informacji znajdziesz w moim kursie online “Na ratunek tarczycy!” lub w moim e-booku. A jeśli chcesz, żebym indywidualnie pomogła Ci w powrocie do zdrowia, to umów się na wstępną konsultację ze mną. Zobaczę z czym masz problem i jak mogę Ci pomóc.

KONSULTACJA

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Cześć!

Nazywam się Marta Skoczeń. Dietetyka to moja praca i pasja. Uwielbiam pomagać ludziom w rozwiązywaniu ich problemów zdrowotnych. Chcę pokazać, że za pomocą odpowiedniej diety i aktywności fizycznej można zmienić swoje życie na lepsze.

Odbierz darmowy rozdział

Zapisz się do newslettera i odbierz darmowy rozdział mojego ebooka “Niedoczynność tarczycy i Hashimoto w pigułce”.

Odbierz darmowy rozdział

Zapisz się do newslettera i odbierz darmowy rozdział mojego ebooka “Niedoczynność tarczycy i Hashimoto w pigułce”.

Ta strona korzysta z ciasteczek (pliki cookies), aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Przekazując swoje dane w trakcie korzystania ze strony wyrażasz zgodę na ich przetwarzanie i przechowywanie na serwerze. Dane te są przechowywane w sposób bezpieczny, a ich administratorem jest Marta Skoczeń prowadząca działalność pod nazwą Poradnia dietetyczna „Apetyt na Życie” specjalista ds. żywienia Marta Skoczeń. W każdej chwili możesz żądać ich usunięcia za pomocą formularza kontaktowego.